|
Innowacyjny na rynku polskim projekt społeczny, współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny oraz z budżetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionu, mający na celu stworzenie platformy nawiązywania współpracy małych i średnich przedsiębiorstw z uczelniami i jednostkami badawczo rozwojowymi z województwa mazowieckiego. U podstaw stworzenia i realizacji takiego projektu leży przekonanie o powiekszającej się luce między oczekiwaniami przedsiębiorców, a możliwościami i chęcią ich realizacji ze strony wyższych uczelni. Jest to wynikiem braku współpracy obu stron. Środowiska pracy przedsiębiorców i ludzi nauki różnią się bardzo, działają one bowiem w różnych sferach. Ma to niewątpliwie wpływ na styl i kulturę pracy, lecz nie zaprzecza możliwości efektywnej współpracy
Poniżej prezentujemy informacje o działaniach innowacyjnych polskich i europejskich instytucji naukowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw:
Jak to robią Duńczycy: Borean Pharma – case study
Firma Boran Pharma A/S założona została przez naukowców Uniwersytetu Aarhus w Danii. Christian Thøgersen i Michael Etzerodt przez kilka lat budowali uniwersytecką platformę technologiczną funkcjonującą w ramach Laboratorium Ekspresji Genów. Głównym obszarem ich badań była struktura i funkcja białek modularnych.
Działalność naukowców wspierało Duńskie Centrum Wynalazczości, finansowane jest ze środków duńskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Centrum zapewniało naukowcom wsparcie finansowe oraz doradztwo w zakresie budowania business planu, pozyskiwania informacji marketingowych czy znajdowania potencjalnych inwestorów. Z pomocą Centrum Wynalazczości złożono również dwa wnioski patentowe.
W wyniku tych działań, w 2001 roku utworzyła się firma spin-off Borean Pharma A/S. Rozpoczęła ona funkcjonowanie w Parku Naukowym Aarhus, co umożliwiło dostęp do najnowocześniejszego sprzętu i wyposażenia laboratorium pozwalającego na prowadzenie zaawansowanych badań w branży inżynierii białkowej.
Swoją silną pozycję Borean Pharma A/S od początku budowała w oparciu o potencjał naukowy środowiska uniwersyteckiego, z którego się wywodzi. Strategia firmy związana z ochroną praw własności intelektualnej kładzie nacisk na ochronę wyników badań oraz stosowanych technologii. Do chwili obecnej Boran Pharma zarejestrowała:
- 8 rodzin patentowych,
- 42 patentów,
- 4 znaki towarowe
Strategia firmy kładzie nacisk na aktywne działania na rzecz ochrony praw własności intelektualnej, w związku z czym 30 kolejnych wniosków patentowych dotyczących nowych rozwiązań technologicznych i receptur leków czeka na rozpatrzenie.
Wśród inwestorów znalazły się takie firmy jak East-Jutland Innovation A/S, Incuba A/S czy BankInvest A/S, będąca jedną z największych fuduszy typu venture w branży biotechnologii w Danii. W 2002 roku liczba pracowników Borean Pharma wzrosła z 5 do 21. Po zatrudnieniu kolejnych 15 osób firma gotowa była podjąć się realizacji pierwszego przedsięwzięcia partnerskiego.
Obecnie, Borean Pharma prowadzi badania nad nowymi lekami umożliwiającymi m.in.walkę z rakiem, zaburzeniami układu odpornościowego oraz reumatoidalnym zapaleniem stawów.
Sposoby Politechniki Warszawskiej na innowacje
Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa (MEiL) Politechniki Warszawskiej powstał w 1960 roku w wyniku połączenia wydziałów: Mechanicznego Konstrukcyjnego i Lotniczego. Nowy wydział grupuje specjalności wymagające zaawansowanych technologii, zaawansowanych metod modelowania matematycznego, podejścia systemowego, procesów optymalizacyjnych, zaawansowanych metod eksperymentalnych.
Wydział MEiL prowadzi badania w zakresie: projektowania i optymalizacji samolotów/helikopterów, analizy procesów spalania wewnętrznego i ich optymalnego wykorzystania w silnikach, precyzyjnych pomiarów własności cieplnych kompozytów porowatych ośrodków izolacji cieplnych oraz modelowania i konstrukcji nowych jednostek magazynowania energii z wykorzystaniem materiałów podlegających przemianie fazowej. Wśród dziedzin, które obejmuje działalność naukowo-badawcza jednostki znajdują się również: systemy nawigacji i kontroli ruchomych obiektów (samoloty, rakiety, statki), trybologia, biorobotyka i biomechanika. Wydział przeprowadzał także obliczenia opływu części dla Airbus A380, badania nad pasywnym bezpieczeństwem pojazdów, silnikami turbinowymi i turboodrzutowymi, projektem chłodzenia procesora komputera. Prowadzi także prace dziedzinie energetyki.
Podstawowe produkty opracowywane i wdrażane przez Wydział MEiL związane są z awioniką i biorobotyką. Skonstruowane przez pracowników naukowych Wydziału szybowce PW-5 i PW-6 zyskały uznanie na całym świecie. Licencje na ich produkcję sprzedano do 28 krajów, m.in. do USA, Japonii i Niemiec. Ogromnym osiągnięciem było skonstruowanie parapodium – urządzenia, które umożliwia osobom z porażeniem kończyn dolnych samodzielne przyjmowanie pozycji stojącej. Licencję na ich produkcję sprzedano do 6 krajów, m.in. do USA. Za tę konstrukcję jej twórcy otrzymali wiele wyróżnień. Innym ważnym osiągnięciem było opracowanie modelu robota chirurgicznego Robin Heart-2 – manipulatora do operacji na sercu.
Środki na działalność naukowo-badawczą pochodzą z różnych źródeł. 11 projektów realizowanych było w ramach 5. i 6. Programu Ramowego. Wydział otrzymał również granty z KBN. Ponadto umowy dwustronne zawierane z uczelniami zza granicy dają szansę pozyskania dodatkowych źródeł finansowania. Wydział otrzymał również środki z Narodowej Fundacji Nauki USA oraz z Departamentu Rolnictwa, Departamentu Obrony oraz Departamentu Energetyki USA. 7 projektów otrzymało dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.
Za działalność innowacyjną Wydział MEiL był wielokrotnie nagradzany, m.in. na Międzynarodowej Wystawie „Pomysły, Wynalazki, Nowe Produkty IENA ‘98” w Norymberdze i na Międzynarodowych Targach Innowacji INPEX ’98; w 2001 roku otrzymał Nagrodę Premiera.
Wydział MEiL współpracuje przede wszystkim z instytucjami naukowymi. Głównym partnerem jest Instytut Lotnictwa. Wydział współpracuje też z licznymi uczelniami zagranicznymi, m.in. z Belgii, Chin, Francji, Hiszpanii, Japonii, Kanady, Korei, Niemiec, Rosji, Szwecji, Ukrainy, USA, Wielkiej Brytanii, Włoch. Wśród partnerów znalazły się również: European Structural Integrity Society oraz Lawrence Livermore National Laboratory USA. Współpraca dotyczy wszystkich dziedzin, którymi zajmuje się Wydział. Przykładem wspólnego projektu były badania nad wybuchami pyłów. W pracach tych uczestniczyły zespoły z Chin, Japonii, USA oraz innych krajów. Efektem badań jest patent na gaśnicę proszkową.
W gronie firm kooperujących z Wydziałem znalazły się: General Electric i Pratt&Whitney. Inicjatywa w nawiązaniu współpracy leżała po stronie przedsiębiorstw. Wydział przygotowuje przyszłe kadry dla przedsiębiorstw, z którymi współpracuje, szkoląc swoich studentów pod kątem zapotrzebowań zgłaszanych przez kooperantów.
Finalnymi odbiorcami wyników prac badawczych Wydziału są przede wszystkim: szpitale, elektrociepłownie, straż pożarna.
Podstawowym utrudnieniem w prowadzeniu działalności naukowo-badawczej jest bariera finansowa. Granty, które MEiL otrzymuje z ministerstwa są niewielkie i nie są w stanie pokryć wszystkich potrzeb wydziału. Trudno jest też zdobyć środki na realizację projektów, które nie zostały zaakceptowane przez recenzentów, a cieszyłyby się zainteresowaniem przedsiębiorców. Natomiast na drogie badania wydziału nie stać. Utrudnieniem są też bariery technologiczne. Utrzymanie bazy laboratoryjnej jest bardzo kosztowne, zatem część laboratoriów została zlikwidowana. Zamknięta została też elektrociepłownia wraz ze stanowiskami badawczymi.
W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie współpracą przemysłu z uczelniami. Najchętniej współpracują duże firmy z kapitałem zagranicznym, choć często firmy te prowadzą badania podstawowe we własnym zakresie i nie ujawniają wyników. Współpraca z małymi i średnimi przedsiębiorstwami jest utrudniona, gdyż przeznaczają one mniejsze nakłady na prowadzenie badań.
Do największych osiągnięć ostatniego roku zaliczyć można:
- Sprzedaż licencji „Endoprotezy głowy kości promieniowej” (wg patentu P.331364),
- Wdrożenie technologii wytwarzania wielkogabarytowych wyrobów z trudnopalnych kompozytów polimerowych,
- Przeprowadzenie prób morskich turystyczno-wypoczynkowego jachtu „Huzar”,
- Opracowanie konstrukcji kolumn E-DA-101,
- Opracowanie konstrukcji korka komory wysokociśnieniowej dla Instytutu Wysokich ciśnień PAN,
- Uzyskanie patentu na „Symulator stawu łokciowego”,
- Uzyskanie wzoru użytkowego „urządzenie wspomagające chód niepełnosprawnych”,
- Powstanie dwóch projektów samolotów bezzałogowych,
- Opracowanie środowiska bazy danych da użytkowników (partnerów) sieci APSN,
- Unowocześnienie modelu komputerowego manekina do zderzeń bocznych,
- Opracowanie i zaimplementowanie metody symulacji trójwymiarowych opływów transonicznych wokół układu skrzydło-kadłub z uwzględnieniem efektów lepkich i aeroelastycznych.
Za największy sukces w dotychczasowej działalności wydziału uznano skonstruowanie szybowców PW-5 i PW-6.
|
Rozwój klastrów w Wielkiej Brytanii - poradnik opracowany przez ECOTEC, firmę z grupy ECORYS
Poradnik zawiera praktyczne informacje dla klastrów brytyjskich, które mogą również służyć klastrom w innych krajach. Zawiera omówienie strategii klastra, oceny jego rozwoju z zastosowaniem określonych i zróżnicowanych wskaźników. Przedstawia omówienie poszczególnych etapów cyklu rozwoju klastra, czynników krytycznych oraz instrumentów wspierających jego rozwój. Zawiera także szereg przykładów opisujących różne fazy rozwoju klastrów w Europie i na świecie.
Mamy nadzieję, że materiał przedstawiony w Poradniku będzie przydatny koordynatorom polskich klastrów nie tylko ze względu na wiedzę teoretyczną, ale przede wszystkim na przedstawione przykłady rozwoju konkretnych klastrów i ich problemów.
Poradnik został opracowany na zlecenie Ministerstwa Handlu i Przemysłu Wielkiej Brytanii przez ECOTEC Research & Consulting.
Licencja jest ofertą Dyrektora HMSO (Her Majesty’s Stationary Office Controller) oraz Drukarni Królewskiej Szkocji (Queen’s Printer for Scotland).
Poradnik nie może być używany do celów komercyjnych.
Mechanizmy pobudzania kontaktów pomiędzy sferą nauki a przedsiębiorstwami
Instytucje i organizacje biznesowe mogłyby spełniać też rolę pośrednika w nawiązywaniu kontaktów pomiędzy firmami a kluczowymi placówkami badawczymi.
Rolę taką mogą przejmować również instytucje badawcze. W ostatnich kilku latach można odnotować wiele inicjatyw podejmowanych przez władze uczelni, zmierzających do intensyfikacji współpracy tych jednostek ze środowiskiem gospodarczym. Działania te można przypisać do kilku kategorii:
1) wdrażanie różnych programów współpracy, często w oparciu o fundusze pozyskiwane z Unii Europejskiej, co łączy się też z funkcjonowaniem konsorcjów,
2) powoływanie specjalnych jednostek służących do propagowania idei takiej współpracy, a także usprawniających sferę organizacyjną,
3) promowanie wizerunku uczelni jako innowacyjnej i sprzyjającej wdrażaniu technik oraz technologii do praktyki gospodarczej,
4) przygotowywanie absolwentów (jako przyszłych inwestorów i kooperantów) i kształtowanie postawy przedsiębiorczej.
Przykładami wymienionych wyżej działań jest inicjatywa Uniwersytetu Jagiellońskiego powołania Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu (CITTRU), w celu wprowadzenia uczelni na pro-rynkową ścieżkę rozwoju lub udział uniwersytetu w Międzynarodowych Targach Poznańskich w ramach salonu Nauka i Gospodarka, gdzie promowano otwarcie uczelni na współpracę z przemysłem.
Wydział Chemii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu proponuje studentom wyższych lat wykłady i seminaria nt. zarządzania małą firmą technologiczną, innowacyjności oraz transferu technologii i własności intelektualnej, krakowskie CITTRU uczestniczy w międzynarodowym programie BEPART, uruchomionym aby pobudzać przedsiębiorczość już wśród studentów poprzez stosowanie odpowiednich instrumentów kształtujących kooperację pomiędzy nauką a biznesem (Żabicki 2005). Natomiast Politechnika Wrocławska promuje przedsiębiorczość, podpisując stosowne umowy ze swoimi pracownikami – zarazem przedsiębiorcami, właścicielami firm spin-off. Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej, działające od 1997 roku, prowadzi szereg programów, również w postaci kursów i szkoleń, mających głównie na celu pośredniczenie w kontaktach między sektorem gospodarki i nauki oraz generowanie tych kontaktów (Widziszewska 2006).
Z punktu widzenia konkurencyjności – podstawowej przecież cechy gospodarki wolnorynkowej – przepływ wiedzy z jednostek naukowo badawczych do szeroko pojętego biznesu, zwłaszcza przemysłu, jest niezwykle istotny i leży w interesie obu stron.
W Niemczech od kilku lat wspierane są projekty, w ramach których studenci odbywali 18-miesięczne staże w małych i średnich firmach. Firmy te muszą zidentyfikować konkretne potrzeby technologiczne lub innowacyjne, natomiast studenci w ramach stażu mogą przeprowadzać swoje badania i analizy, również związane z innowacjami procesowymi lub produktowymi. Zwykle w trakcie odbywania 18-miesięcznego stażu student ma możliwość wykazania swoich zdolności oraz rozwiązania wielu problemów. Po takim okresie firma jest zwykle zdecydowana na zatrudnienie studenta. Staże nie tylko pozwalają studentom zdobyć doświadczenie zawodowe, ale udowadniają przedsiębiorcom, że proces innowacyjny w firmach ma sens. Działania takie przekonują małe i średnie firmy, aby poprzez własnych pracowników wspierały projekty innowacyjne, szczególnie jeśli nie stać ich na ekspertyzy pochodzące z zewnątrz od instytutów badawczych czy od uniwersytetów.
We wstępnej fazie program taki powinien być finansowany ze środków publicznych. Po wykorzystaniu limitu konsultacji firma powinna mieć możliwość kontynuowania współpracy na zasadach komercyjnych.
Korzyści odnoszą obie strony – firmy mają zapewniony dostęp do zasobów instytutów naukowych, mogą przekonać się o korzyściach ze współpracy i nawiązać pierwsze kontakty, a placówki naukowe dowiadują się o potrzebach technologicznych przedsiębiorstw i w dłuższej perspektywie zyskują klientów dla swoich prac.
Podobną inicjatywą było wprowadzanie w Irlandii pomocy technicznej ze strony naukowców dla innowacyjnych przedsiębiorstw.
W Irlandii regionalne uczelnie zostały zaangażowane w pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw. Małe i średnie przedsiębiorstwa mogły otrzymać pomoc ze strony wykwalifikowanego nauczyciela akademickiego, który przeprowadzał audyt technologiczny w firmie i przygotowywał plan naprawczy. W niektórych przypadkach do przedsiębiorstw byli kierowani absolwenci uczelni, którzy mieli przez rok asystować przy rozwijaniu przygotowanego planu. Program wspierany był przez spotkania robocze, seminaria, szkolenia itp.
W hiszpańskim regionie Castilla y Leon utworzono Komitety Innowacji i Technologii, w których uczestniczą reprezentanci lokalnych firm oraz organizacji edukacyjnych, szkoleniowych i placówek naukowych. Celem tych Komitetów jest wczesne reagowanie na pojawiające się rozbieżności między popytem a podażą technologii. Podejmują one działania służące wymianie informacji. Ważnym elementem pomocy firmom okazała się pomoc w nabywaniu i wykorzystywaniu informacji oraz technologii telekomunikacyjnej. Projekt miał za zadanie pomóc we wprowadzaniu technologii IT do firm, które wcześniej nie korzystały z takich technologii oraz zainicjować współpracę z jej dostawcami.
W Europie zaistniało także wiele innych ciekawych inicjatyw pobudzających współpracę pomiędzy przedsiębiorstwami a nauką. Wzorując się na nich można stworzyć model współpracy, dzięki któremu MSP miałyby dostęp do zasobów badawczo-rozwojowych i laboratoriów instytutów naukowych.
Najlepszym sposobem realizacji celu są vouchery na badania i rozwój. Po przeprowadzeniu analizy potrzeb z zakresu technologii, firma otrzymuje karnet na kilka dni konsultacji w placówce naukowej działającej w sferze zbliżonej do działalności przedsiębiorstwa. Pomoc powinna być ukierunkowana na zaawansowane potrzeby z zakresu badań i rozwoju, nie na podstawowe badania czy ogólne konsultacje.
|
Jak rozwijać klastry - praktyczny przewodnik